vrijdag 8 september 2017

NIEUWE ARTIKELEN


NIEUWE ARTIKELEN VERSCHIJNEN OP
 13 OKTOBER 2017

Humulus lupulus: hop!

DE BUITENPLAATS IN EELDE

EVEN TUSSENDOOR

Op 9 september 2017 brachten wij een bezoek aan Museum 'De Buitenplaats' in Eelde, waar nog tot 1 oktober 2017 werk te zien is van de Britse schilder Michael Reynolds (1933-2008). Behalve interessante exposities binnen is er ook buiten iets te beleven in de bij het museum behorende tuin met wisselende beeldenexposities.
Kijk voor alle informatie op www.museumdebuitenplaats.nl
Bij deze een impressie én een warme aanbeveling voor een bezoek aan 'De Buitenplaats' en zeker ook de bijzondere tuin met onder meer een vijver, een 'appelhof' waarin bijzondere appelrassen zijn aangeplant en mooie sculpturen in ilex.


Een kaartje leggen ...


Kardoen, Cynara cardunculus
Kardoen van dichtbij






Cimicifuga ramosa 'Brunette', zilverkaars

Pad tussen beukenhagen





ACH, O EN WEE -2-

In míjn tuin ...

… is deze zomer ondanks de droogte alles redelijk bij het oude gebleven. Ik verbeeld mij zelfs dat sommige planten nog niet eerder zó floreerden! Misschien ook wel omdat slakken zonder nattigheid niet zo makkelijk rond glijden. Het struikje vol ‘Grootmoeders oorbellen’ (nee, niet de mijne), officieel Leycesteria formosa geheten, bloeide dit jaar zelfs in twee etages. Dat kunnen er volgend jaar zomaar drie worden, of zelfs nog meer, want ik heb nu gelezen dat deze plant wel een hoogte van twee meter kan halen. Dat had ik nog niet achter dit bescheiden struikje gezocht, want het staat al heel wat jaren in mijn tuin. En die oorbellen maar zachtjes bungelen in de wind. 

Leycesteria formosa, Grandma's earrings, oma's oorbellen
Prachtig! Gelukkig maar dat oma’s oorbellen goed bestand zijn tegen droogte, want ik ben niet zo vlot met het uitrollen van de tuinslang (schoon drinkwater!) en ik zou ook niet weten waar de bijbehorende sproeier gebleven is (te lui om die slang zelf vast te houden). En daar komen dan ook nog eens de alarmerende berichten in het Journaal overheen, over de opwarming van de aarde, het smelten van de ijskappen op de noordpool en plotselinge gaten in Canada. Net nu we voor onze 7 jaar geworden kleindochter een mooie wereldbol gekocht hebben: die klopt dus niet meer.

Eerst de Zeehondencrèche, dan Domies Toen!
Gelukkig valt het blad Golden Raand van het Groninger Landschap op de mat met op de omslag de geruststellende tekst ‘Tuinieren in Groningen’: sommige dingen blijven gelukkig bij het oude. Het is een mooie uitgave, Golden Raand, waarin je altijd wel iets bekends tegenkomt: de tuin van de verdwenen borg Ewsum in Middelstum, Domies Toen in Pieterburen, waar we onlangs met onze kleinzonen (8 en 3 jaar) belandden na een bezoek aan de zeehondenopvang. Ik had me onnodig afgevraagd of zo’n tuin wel bij ze in de smaak zou vallen. Ze waren overduidelijk de jongste bezoekers - maar ze hebben zich uitstekend vermaakt! Oma moest soms wel een beetje hollen, achter ze aan, maar dat kwam op het terras weer helemaal goed.

'tied vlugt as 'n schaar veurbie'
En dat klopt: deze tekst op de zonnewijzer in Domies Toen!
Ja-a, oma is in augustus 65 geworden en niet alleen fysiek, maar toch ook wel geestelijk een beetje achteruitgegaan, want in mijn vorige column noemde ik dat ‘de AOW-gerechtigde leeftijd’. Al mijn hele leven was 65 jaar immers verbonden met AOW, maar dat blijkt achterhaald te zijn: pas over een jaar ben ik toe aan Ach, O en Wee.
Nog een heel jaar in de glijdende schaal vóór het pensioen achter de glijdende slakken aan in mien toen!

NATUUR!

Heggenmussen

Wat houden we van de natuur, wij tuiniers. Het is ons ultieme doel: bij ons huis de natuur zo dicht mogelijk benaderen met bomen, struiken en planten. En bollen voor het vroegste voorjaar. En als er ruimte voor is graag ook een grasveldje en niet te vergeten een vijvertje met in het voorjaar als absoluut hoogtepunt: een kwakende en bellenblazende kikker! Gevolgd door bescheiden rondzwemmende salamandertjes, waarvan het een raadsel is hoe ze ooit dat kleine watertje in jouw tuin hebben kunnen vinden.

Vrouwtje Langsprietsprinkhaan
Mannetje Langsprietsprinkhaan

Een paar weken geleden trof ik een paartje sprinkhanen aan die elkaar op korte afstand zaten te beloeren, ieder op een eigen hostablad. Ze namen er de tijd voor, dus mijn sprint naar het fototoestel, binnen, was niet nodig geweest. Met de foto’s erbij is het wel makkelijk zoeken op internet, maar een naslagwerkje als ‘Thieme’s insectengids’, zelfs het onze uit 1977, is ook heel nuttig. Er gaat een wereld voor je open! Op de hosta zaten in ieder geval geen bidsprinkhanen, Mantis religiosa, want die blijken in ons land niet voor te komen. Ook behoren ze niet tot de familie van de spooksprinkhanen, orde Phasmida. Nee, we moeten ze zoeken bij de Langsprietsprinkhanen (onthoud die naam voor het eerstvolgende potje scrabble!) en dus zéker niet bij de sikkel-, spitskop- zadel- en kassprinkhanen, laat staan de wrattenbijter!
 
Taxuskever
Maar tot de ‘natuur’ behoren ook de beestjes die we liever niet op onze planten zien bivakkeren, zoals de taxuskever en de buxusmot. De taxuskever, Otiorhynchus sulcatus, uit de familie van de lapsnuitkevers, is een donkergrijs kevertje met gegroefde schildjes. Ik ben hem al vaak tegengekomen, zonder te weten hoe schadelijk deze beestjes zijn. Hun larven leven op de wortels van planten en daar brengen ze ook de meeste schade aan. Niet alleen bij de taxus, maar ook bij aardbeienplanten en fruitstruiken: druiven, vijgen, kiwi’s, blauwe bessen en frambozen.
Je kunt de taxuskever het best te lijf gaan tussen november en maart, als de larven ondergronds overwinteren, en wel met nematoden (aaltjes). Vraag ernaar bij het tuincentrum.

Afbeeldingsresultaat voor buxusmot
Buxusrups
De buxusmot, Cydalima perspectalis, behoort tot de familie van de grasmotten en komt oorspronkelijk uit Oost-Azië. In juni 2007 werden de eerste exemplaren in ons land waargenomen, waarna de populatie zich gestaag uitbreidde. De eitjes zijn in het voorjaar te zien op de onderkant van de buxusblaadjes. Ook als half volgroeide groen/zwarte rups kan de buxusmot in de winter temperaturen tot ver onder nul overleven. Zo koud wordt het tegenwoordig trouwens niet meer. Verwijder de rupsen en de ingesponnen takjes, knip desnoods de hele struik af, en stop alles in een vuilniszak. Goed dichtbinden.

Bastaardsatijnrups in de laurier
Tot slot trof ik op een laurierblad de bastaardsatijnrups aan: Euproctis chrysorrhoea. Een opvallende rups met een lijfje dat uit zwart-witte segmenten lijkt te bestaan met uit elk ‘segment’ lange uitstekende roodbruine brandharen. Die moet je vooral niet aanraken: ze veroorzaken onder andere heftige jeuk en huiduitslag.

In de veertiger jaren beschreef J.C. Bloem in zijn sonnet ‘De Dapperstraat’ hoe weinig natuur er nog te vinden was in Nederland: “… wat is natuur nog in dit land?” Hij zou ervan opkijken, als hij ons nu bezig kon zien in onze tuinen: met natuur!

TUINKALENDER SEPTEMBER

TUINKALENDER


 Knip dorre bladeren weg: daar wordt de tuin vrolijker van.

 Snoei uitstekende takjes in de heg. Je kunt ze nu nog stekken in een potje grond met een plastic zakje erover.

 Groenblijvende planten kunnen nog verplant worden. Wel goed water geven.

 Deel de oudgedienden onder je vaste planten en plant de beste stukken uit; dat heet ‘verjongen’.

 Blijf uitgebloeide bloemen afknippen, zodat ze de plant niet zullen uitputten door zaadvorming.

 De rododendrons hebben al knoppen voor het volgend jaar: geef ze in droge perioden water, zodat de knoppen niet uitdrogen.

 Controleer appels en peren op rijpheid: neem ze in je hand en trek voorzichtig. Zodra ze rijp zijn zullen ze gemakkelijk loslaten. Bewaar ze op een koele plek en zorg dat ze elkaar niet raken.

 Rijpe druiven gewoon lekker opeten.

 Maai het gras een standje hoger.

 Knip de bloeiwijzen van klimop niet af: ze leveren nog laat in het seizoen nectar en stuifmeel voor insecten.

 Verwijder algen uit de vijver.

 Er zijn geen jonge vogels meer ‘op het nest’ dus de vogelhokjes en nestkasten kunnen geschrobd worden: klaar voor de overwintering.

TUINFOTO'S JULI-AUGUSTUS 2017

TUINFOTO’S

Inspector Pimpel

2-8-2017 

Phlox, anemoon en hortensia Annabelle

Leycesteria Formosa, Grandma's Earrings,
grootmoeders oorbellen

Vanessa atalanta is geland op
Lysimachia clethroides
Deze merel heeft een sprinkhaantje gevangen;
reddeloos verloren

Pontederia cordata
Moerashyacint
Rose anemoon met Polygonum amplexicaule 'Firetail'
Witte Phlox

Achtertuin

2017-08-21
Een sprinkhaan in de hazelnootstruik

Twéé sprinkhanen, op de hosta


24-08-2017
Achtertuin vanaf de vlonder

24-08-2017
Groene stinkwants op de hazelaar

24-08-2017
Twee groene schild- of stinkwantsen
(Polomena prasina)
(aanklikken voor vergroting!)

24-08-2017
De 'nieuwe' klimop heeft het hoogste punt bereikt!

Langsprietsprinkhaan op de hosta

Hop!

vrijdag 14 juli 2017

NIEUWE ARTIKELEN


NIEUWE ARTIKELEN VERSCHIJNEN OP
8 SEPTEMBER 2017


Dan zijn deze prachtige rozen 'Bonica' al lang uitgebloeid.  Dat is
een goede reden om er nu elke dag even te  gaan kijken. En dan
onderweg steeds weer andere planten in bloei zien komen.
De geraniums heb ik al bij de grond  afgeknipt:  daar  groeit nu fris
nieuw blad; wie weet komt er  ook nog een tweede bloei en anders
is er in  ieder geval  het nieuwe  blad. Dat  moet je ook  waarderen.
Laten we genieten van een mooie zomer!




ACH, O EN WEE

In míjn tuin ...

… groeien me nu zelfs de monnikskappen al bijna boven het hoofd! En de diep teruggesnoeide klimop tegen de muur heeft er ook weer zo’n anderhalve meter nieuwe groei opzitten! Veel nattigheid, hoge temperaturen en nog meer nattigheid: dat zijn de beste condities voor een voorspoedige groei. Toen ik mijn man ergens in mei verzekerde dat de door mij kaalgeknipte muur snel weer bedekt zou zijn, was dat nog pure bluf. Maar het lijkt wel of de gekortwiekte klimop het als een uitdaging heeft opgevat: hij gaat als een speer! Nog voor het eind van de zomer zal de snoeischaar er opnieuw aan te pas moeten komen, wil hij niet ook het dák van de berging in bezit nemen. Eigenlijk zou ik dat wel mooi vinden, zo’n groen dak, met in zomer en winter ook nog een hoge isolatiewaarde en nog meer overlevingskansen voor wie weet welke beestjes allemaal! Tegelijk besef ik dat je toch ergens een grens moet trekken. Ik hoop binnenkort de AOW-gerechtigde leeftijd te bereiken, Ach, O en Wee, en dan ga je, of je wilt of niet, toch een beetje een grens over. Eerst komt natuurlijk nog de ontkenningsfase (die bij sommigen héél lang kan duren), maar uiteindelijk moet je toegeven. Met het verstrijken van nog wat jaren zal het geklauter en geklim op huishoudtrapjes er niet gemakkelijker op worden en ook zonder dit soort activiteiten belandt menige 65-plusser op de afdeling spoedeisende hulp in het ziekenhuis. In de afgelopen tien jaar is het aantal patiënten in deze categorie zelfs met 40% toegenomen. Blijkbaar overschatten we onszelf: ik doe nog even dit, ik kan nog best wel dat en ik sta mijn hele leven al op trapjes, dús.
Dit alles gezegd hebbende zou ik een verstandig besluit moeten nemen en mijn klimop niet verder laten groeien dan mijn eigen lengte plus de lengte van mijn omhooggestoken arm, min dan natuurlijk weer de hoogte van mijn hoofd, en, vooruit, plus nog een stukje lengte van de snoeischaar! Misschien, op mijn tenen, nog eens tien centimeter erbij?
Kijk! Zo gaat dat met die eigenwijze bejaarden van tegenwoordig. Nog wel netjes opgevoed, maar op de middelbare schoolleeftijd mondig geworden en zelfs gehóórd (in de jaren ’60, weetjewel): dat draag je de rest van je leven met je mee. Mijn generatie voelt zich verre van bejaard en de omgeving denkt er ook zo over: wij zijn nog steeds multi-inzetbaar!
Ik functioneer, nog even zonder Ach, O en Wee, als de beste, in mijn tuin!


DE BERENKLAUW

Heggenmussen 

In elke snackbar kun je een berenklauw bestellen zonder raar aangekeken te worden. Bij ons, in het Noorden des lands, wordt er pindasaus bij geserveerd. Ik heb er nog nooit een besteld, maar het blijkt hier te gaan om aan een satéprikker geregen plakken gehaktbal met daartussen uienringen, wat na het frituren kennelijk aan de klauw van een beer doet denken. 


Plantaardige berenklauwen ken ik wél. Ooit hadden wij een verdwaald exemplaar in onze tuin en gezien zijn bescheiden afmetingen moet dat een ‘gewone’ berenklauw geweest zijn: Heracleum sphondylium. Deze soort, die van nature in Europa voorkomt, behoort tot de familie van de schermbloemigen, wordt anderhalve tot twee meter hoog en bloeit van juni tot oktober met grote schermen witte bloemen. Zonder meer een decoratieve plant, in bloei zowel als gedroogd. ‘Onze’ berenklauw hebben we op tijd afgevoerd: het was de eerste en meteen ook de laatste.


Afbeeldingsresultaat voor afbeelding berenklauw
De gedroogde versie van de berenklauw:
zonder meer decoratief

Berenklauwen staan bekend als gevaarlijk omdat ze bij aanraking, vooral in de zon, nare ontstekingen kunnen veroorzaken. Dat heeft te maken met de chemische verbindingen die door sommige planten worden aangemaakt om zich te beschermen tegen insectenvraat: de fototoxische furocoumarinen. De reuzenberenklauw, Heracleum mantegazzianum, is zonder meer de gevaarlijkste, maar ook de gewone berenklauw maakt furocoumarinen aan.
En er zijn meer planten waar deze stof in voorkomt, zoals Angelica, engelwortel. Ook hier kan aanraking bij zonlicht leiden tot huideczeem. En wie er gevoelig voor is kan een dergelijke huidirritatie oplopen bij contact met het bladoppervlak van wijnruit, Ruta graveolens.

De reuzenberenklauw is een tweejarige of zelfs vaste plant, die oorspronkelijk niet in Europa voorkwam. De plant heeft zijn ‘roots’ in Zuidwest-Azië en is in de 19e eeuw in Europa ingevoerd. En uiteindelijk een ernstige plaag geworden, die lastig te bedwingen is. Toch moeten we van deze tot wel vier meter hoge reuzen af. Ze verspreiden zich invasief en de gezondheidsrisico’s voor mensen en dieren, vooral honden, die ermee in aanraking komen zijn ernstig.
De reuzenberenklauw heeft een dikke roodgevlekte en gestekelde stam met bladeren van wel een meter lang, waarboven meerdere grote witte bloemhoofden groeien. Het is zonder meer een decoratieve en indrukwekkende plant, die tot vijf jaar oud kan worden. De bloemhoofden bestaan uit wel vijftig tot honderdvijftig kleine witte schermpjes die stuk voor stuk uitgroeien tot zaden met een flinke hoeveelheid nieuwe reuzenberenklauwen tot gevolg. Na de vruchtzetting sterft de ‘moederplant’ meestal af.


Afbeeldingsresultaat voor afbeelding berenklauw
Berenklauw, vol in bloei

Het gevaar van deze plant schuilt in de rode knobbeltjes op de stengel waaruit stijve stengelharen groeien. Bij aanraking breken die gemakkelijk af en komt het plantensap naar buiten, rechtstreeks in contact met de huid, die daarmee gevoelig wordt voor zonlicht. Als de zon schijnt is het risico dan ook groter. Na 24 uur ontstaan eerst rode jeukende vlekken die veranderen in forse blaren; er kan  zelfs bloedvergiftiging optreden. Als het sap in de ogen komt kan dat blindheid veroorzaken. De blaren op de huid lijken op brandwonden en vaak blijft er na de genezing een litteken achter: een bruine vlek op de huid.
Snel afspoelen van het sap kan de gevolgen verminderen, net als het afschermen van de verwondingen van zonlicht.

Een gewaarschuwd mens telt voor twee, maar gelukkig zijn er hulptroepen in aantocht om ons van de berenklauwen af te helpen. Schapen en geiten zijn immuun voor het plantensap van deze reuzen. De provincie Groningen gaat nu geiten mobiliseren: die zullen zich de berenklauwen goed laten smaken, ook zónder pindasaus!

Juli 2017

TUINKALENDER JULI-AUGUSTUS

TUINKALENDER


Roze geraniums voor de
witte klaver
 Uitgebloeide bloemen wegknippen, tenzij je er zaden van wilt hebben.

 De geraniums (vaste plant!) zijn over het hoogtepunt heen. Knip ze diep terug: orde in de border!

 Bescherm bessenstruiken met een net tegen hongerige vogels. Steek bamboestokken er omheen in de grond, hang op elk een omgekeerde (plastic) bloempot en drapeer daar het net overheen. Zó doet Monty Don dat in Gardeners’ World!

 Het kan lonen om het fruit in struiken en aan bomen te dunnen, voor een mooiere opbrengst.

 Regen op komst? Verwen de planten met wat mest.

 Vang zoveel mogelijk regenwater op voor je (pot)planten - in alle opzichten beter dan leiding(drink)water.

 Vul zo nodig het water in de vijver aan en verwijder de groene algen. Ik draai ze in mijn kleine vijvertje rond een bamboestokje.

 Sproeien doe je alleen in noodgevallen en liefst vroeg in de ochtend.

 Slakken blijven een onuitroeibaar probleem. Oppakken en wegbrengen of je erbij neerleggen. Niet letterlijk!

 Onkruid krijgt geen kans in een dichte beplanting.

 Maar veel planten geven ook veel te doen. Ga nou eens even zitten en geniet!

 En laat in je vakantie de tuin verzorgd achter; dat is leuk thuiskomen.

 Een mooie zomer toegewenst, maar bij slecht weer is er altijd nog dit weblog ...