vrijdag 14 juli 2017

NIEUWE ARTIKELEN


NIEUWE ARTIKELEN VERSCHIJNEN OP
8 SEPTEMBER 2017

Dan zijn deze prachtige rozen 'Bonica' al lang uitgebloeid. Dat is een 
goede reden om er nu elke dag even te gaan kijken. En dan onderweg
steeds weer andere planten in bloei zien komen. De geraniums heb ik
al bij de grond afgeknipt: daar groeit nu fris nieuw blad; wie weet komt
er ook nog een tweede bloei en anders is er in ieder geval het nieuwe
blad. Dat moet je ook waarderen. Laten we genieten van een mooie zomer!




ACH, O EN WEE

In míjn tuin ...

… groeien me nu zelfs de monnikskappen al bijna boven het hoofd! En de diep teruggesnoeide klimop tegen de muur heeft er ook weer zo’n anderhalve meter nieuwe groei opzitten! Veel nattigheid, hoge temperaturen en nog meer nattigheid: dat zijn de beste condities voor een voorspoedige groei. Toen ik mijn man ergens in mei verzekerde dat de door mij kaalgeknipte muur snel weer bedekt zou zijn, was dat nog pure bluf. Maar het lijkt wel of de gekortwiekte klimop het als een uitdaging heeft opgevat: hij gaat als een speer! Nog voor het eind van de zomer zal de snoeischaar er opnieuw aan te pas moeten komen, wil hij niet ook het dák van de berging in bezit nemen. Eigenlijk zou ik dat wel mooi vinden, zo’n groen dak, met in zomer en winter ook nog een hoge isolatiewaarde en nog meer overlevingskansen voor wie weet welke beestjes allemaal! Tegelijk besef ik dat je toch ergens een grens moet trekken. Ik hoop binnenkort de AOW-gerechtigde leeftijd te bereiken, Ach, O en Wee, en dan ga je, of je wilt of niet, toch een beetje een grens over. Eerst komt natuurlijk nog de ontkenningsfase (die bij sommigen héél lang kan duren), maar uiteindelijk moet je toegeven. Met het verstrijken van nog wat jaren zal het geklauter en geklim op huishoudtrapjes er niet gemakkelijker op worden en ook zonder dit soort activiteiten belandt menige 65-plusser op de afdeling spoedeisende hulp in het ziekenhuis. In de afgelopen tien jaar is het aantal patiënten in deze categorie zelfs met 40% toegenomen. Blijkbaar overschatten we onszelf: ik doe nog even dit, ik kan nog best wel dat en ik sta mijn hele leven al op trapjes, dús.
Dit alles gezegd hebbende zou ik een verstandig besluit moeten nemen en mijn klimop niet verder laten groeien dan mijn eigen lengte plus de lengte van mijn omhooggestoken arm, min dan natuurlijk weer de hoogte van mijn hoofd, en, vooruit, plus nog een stukje lengte van de snoeischaar! Misschien, op mijn tenen, nog eens tien centimeter erbij?
Kijk! Zo gaat dat met die eigenwijze bejaarden van tegenwoordig. Nog wel netjes opgevoed, maar op de middelbare schoolleeftijd mondig geworden en zelfs gehóórd (in de jaren ’60, weetjewel): dat draag je de rest van je leven met je mee. Mijn generatie voelt zich verre van bejaard en de omgeving denkt er ook zo over: wij zijn nog steeds multi-inzetbaar!
Ik functioneer, nog even zonder Ach, O en Wee, als de beste, in mijn tuin!


DE BERENKLAUW

Heggenmussen 

In elke snackbar kun je een berenklauw bestellen zonder raar aangekeken te worden. Bij ons, in het Noorden des lands, wordt er pindasaus bij geserveerd. Ik heb er nog nooit een besteld, maar het blijkt hier te gaan om aan een satéprikker geregen plakken gehaktbal met daartussen uienringen, wat na het frituren kennelijk aan de klauw van een beer doet denken. 


Plantaardige berenklauwen ken ik wél. Ooit hadden wij een verdwaald exemplaar in onze tuin en gezien zijn bescheiden afmetingen moet dat een ‘gewone’ berenklauw geweest zijn: Heracleum sphondylium. Deze soort, die van nature in Europa voorkomt, behoort tot de familie van de schermbloemigen, wordt anderhalve tot twee meter hoog en bloeit van juni tot oktober met grote schermen witte bloemen. Zonder meer een decoratieve plant, in bloei zowel als gedroogd. ‘Onze’ berenklauw hebben we op tijd afgevoerd: het was de eerste en meteen ook de laatste.


Afbeeldingsresultaat voor afbeelding berenklauw
De gedroogde versie van de berenklauw:
zonder meer decoratief

Berenklauwen staan bekend als gevaarlijk omdat ze bij aanraking, vooral in de zon, nare ontstekingen kunnen veroorzaken. Dat heeft te maken met de chemische verbindingen die door sommige planten worden aangemaakt om zich te beschermen tegen insectenvraat: de fototoxische furocoumarinen. De reuzenberenklauw, Heracleum mantegazzianum, is zonder meer de gevaarlijkste, maar ook de gewone berenklauw maakt furocoumarinen aan.
En er zijn meer planten waar deze stof in voorkomt, zoals Angelica, engelwortel. Ook hier kan aanraking bij zonlicht leiden tot huideczeem. En wie er gevoelig voor is kan een dergelijke huidirritatie oplopen bij contact met het bladoppervlak van wijnruit, Ruta graveolens.

De reuzenberenklauw is een tweejarige of zelfs vaste plant, die oorspronkelijk niet in Europa voorkwam. De plant heeft zijn ‘roots’ in Zuidwest-Azië en is in de 19e eeuw in Europa ingevoerd. En uiteindelijk een ernstige plaag geworden, die lastig te bedwingen is. Toch moeten we van deze tot wel vier meter hoge reuzen af. Ze verspreiden zich invasief en de gezondheidsrisico’s voor mensen en dieren, vooral honden, die ermee in aanraking komen zijn ernstig.
De reuzenberenklauw heeft een dikke roodgevlekte en gestekelde stam met bladeren van wel een meter lang, waarboven meerdere grote witte bloemhoofden groeien. Het is zonder meer een decoratieve en indrukwekkende plant, die tot vijf jaar oud kan worden. De bloemhoofden bestaan uit wel vijftig tot honderdvijftig kleine witte schermpjes die stuk voor stuk uitgroeien tot zaden met een flinke hoeveelheid nieuwe reuzenberenklauwen tot gevolg. Na de vruchtzetting sterft de ‘moederplant’ meestal af.


Afbeeldingsresultaat voor afbeelding berenklauw
Berenklauw, vol in bloei

Het gevaar van deze plant schuilt in de rode knobbeltjes op de stengel waaruit stijve stengelharen groeien. Bij aanraking breken die gemakkelijk af en komt het plantensap naar buiten, rechtstreeks in contact met de huid, die daarmee gevoelig wordt voor zonlicht. Als de zon schijnt is het risico dan ook groter. Na 24 uur ontstaan eerst rode jeukende vlekken die veranderen in forse blaren; er kan  zelfs bloedvergiftiging optreden. Als het sap in de ogen komt kan dat blindheid veroorzaken. De blaren op de huid lijken op brandwonden en vaak blijft er na de genezing een litteken achter: een bruine vlek op de huid.
Snel afspoelen van het sap kan de gevolgen verminderen, net als het afschermen van de verwondingen van zonlicht.

Een gewaarschuwd mens telt voor twee, maar gelukkig zijn er hulptroepen in aantocht om ons van de berenklauwen af te helpen. Schapen en geiten zijn immuun voor het plantensap van deze reuzen. De provincie Groningen gaat nu geiten mobiliseren: die zullen zich de berenklauwen goed laten smaken, ook zónder pindasaus!

Juli 2017

TUINKALENDER JULI-AUGUSTUS

TUINKALENDER


Roze geraniums voor de
witte klaver
 Uitgebloeide bloemen wegknippen, tenzij je er zaden van wilt hebben.

 De geraniums (vaste plant!) zijn over het hoogtepunt heen. Knip ze diep terug: orde in de border!

 Bescherm bessenstruiken met een net tegen hongerige vogels. Steek bamboestokken er omheen in de grond, hang op elk een omgekeerde (plastic) bloempot en drapeer daar het net overheen. Zó doet Monty Don dat in Gardeners’ World!

 Het kan lonen om het fruit in struiken en aan bomen te dunnen, voor een mooiere opbrengst.

 Regen op komst? Verwen de planten met wat mest.

 Vang zoveel mogelijk regenwater op voor je (pot)planten - in alle opzichten beter dan leiding(drink)water.

 Vul zo nodig het water in de vijver aan en verwijder de groene algen. Ik draai ze in mijn kleine vijvertje rond een bamboestokje.

 Sproeien doe je alleen in noodgevallen en liefst vroeg in de ochtend.

 Slakken blijven een onuitroeibaar probleem. Oppakken en wegbrengen of je erbij neerleggen. Niet letterlijk!

 Onkruid krijgt geen kans in een dichte beplanting.

 Maar veel planten geven ook veel te doen. Ga nou eens even zitten en geniet!

 En laat in je vakantie de tuin verzorgd achter; dat is leuk thuiskomen.

 Een mooie zomer toegewenst, maar bij slecht weer is er altijd nog dit weblog ...


TUINFOTO'S JUNI 2017

TUINFOTO’S


4 juni 2017 mooie rups eet laurier
12 juni 2017 dood vogeltje
9 juni 2017 mug op het raam - met prooi

17 juni 2017 salamandertjes in het vijvertje
22 juni 2017 geranium 
22 juni 2017 rosa Bonica 
22 juni 2017 witte klaver
22 juni 2017: zicht op de voortuin
22 juni 2017: het 'voederzuiltje'

vrijdag 9 juni 2017

NIEUWE ARTIKELEN


NIEUWE ARTIKELEN VERSCHIJNEN OP
14 JULI 2017



Wat was het warm, in de afgelopen meimaand,
bijna mediterraan! Maar dat houdt geen stand 
natuurlijk, anders kloppen de gemiddelden niet 
meer. En behalve dat het saai zou worden (niets 
meer te klagen over het weer), is het voor onze
 tuinen zeer welkom. Wat staat en hangt alles er 
mooi bij nu! Laten we er vooral van genieten!


Hier aanklikken: ALLE COLUMNS
Hier aanklikken: ALLE HEGGENMUSSEN 
Hier aanklikken: ALLE TUINKALENDERS
Hier aanklikken: ALLE TUINFOTO'S
Hier aanklikken: ANDERE TUINEN

BUITENLEZEN


 In míjn tuin ...

… heeft zich weer, zoals elk voorjaar, een adembenemende explosie van bloeiende planten voorgedaan. Daar word ik heel gelukkig van: de hernieuwde kennismaking met alle oude bekenden. “Och ja, jij … en jij, en jij óók al!” Helaas kwam ik niet veel verder dan dat ge-‘jij’ want mijn geheugen blijkt mij ook op dit gebied in de steek te laten. Maar dat is een kwestie van even opzoeken op het volgekrabbelde tuinplattegrondje. Met wel veel namen van reeds lang verdwenen exemplaren zie ik. En niet helemaal bijgewerkt waar het om nieuwe aanwinsten gaat. Ach, het maakt niet uit: mijn planten bloeien de pan uit, het gonst van de bijtjes en de vogels spetteren rond in hun badjes, die ik braaf van vers water voorzie.

Twee jonge koolmezen in onze jonge krentenboom
Lok vogels met
een bad!
Want dat is belangrijk: vogels in je tuin. Ze brengen leven in de brouwerij, met hun gefluit en getsjilp tussen al die zwijgende planten, hun gespetter en getetter en daarbij ook nog hun slakkenmenu. In de loop der jaren zijn we nader tot elkaar gekomen, de vogels en ik. Ze weten dat ik met mijn geschep en gehark ook wormen activeer: letterlijk ‘gefundenes Fressen’, waar ze op een metertje afstand op wachten.
Voor meer begrip van en inzicht in het rijk der vogelen hadden wij al wat vogelliteratuur in de kast staan, maar sinds een paar weken zijn we pas echt goed gedocumenteerd. In de NRC verscheen een artikel over het bijzondere naslagwerk: ‘Alle vogels’ van Koos van Zomeren. In dit boek zijn alle verhalen en waarnemingen bijeengebracht die Van Zomeren sinds 1977 optekende voor Nieuwe Revu en NRC. Een lijvig boekwerk met mooie penseeltekeningen van Erik van Ommen: om zuinig op te zijn. Op al je boeken moet je zuinig zijn, maar op dit boek net iets meer. Je moet er ook goed voor gaan zitten, qua gewicht, en er qua aantal pagina’s (884!) flink de tijd voor nemen. Verder is ‘Alle vogels’ uitgerust met twee kleurige lintjes, een blauwe en een gele, zodat je het met twee personen kunt lezen: jij geel en hij/zij blauw.
Voor buiten, want goed hanteerbaar, is Hay Wijnhovens ‘De merel’ een aanrader. Wijnhoven houdt al sinds jaren dagboeken bij over de merels die zijn tuin bezoeken. In dat opzicht doet het boek denken aan ‘Het vogelhuis’, waarin Eva Meijer het kluizenaars-achtige leven beschrijft van Len Howard (1894-1973) die onderzoek deed naar vogels rond haar huis op het Engelse platteland.
Ofwel: breng met een boek mooie uren in je tuin, eh, … zoek!

Juni 2017

GEUR VOOR DAG EN NACHT

Heggenmussen

Juni: de mooiste maand van het jaar - als het weer een beetje meezit. Misschien is de rol voor ‘mooiste maand’ in de toekomst wel weggelegd voor de meimaand: die was onovertroffen dit jaar. Hoe dan ook, in juni is er veel te beleven in de tuin. Er is veel te zien én te ruiken. Sommige planten verspreiden zelf hun geur, van andere planten moet je de geur 'activeren'. Bijvoorbeeld door het blad tussen je vingers te wrijven. Het tijdstip is ook belangrijk. Ze geuren niet allemaal tegelijk en ook niet de hele dag. En zéker niet alleen om ons een plezier te doen. Met de geur worden insecten gelokt, die van bloem tot bloem vliegen en zo de bestuiving tot stand brengen, die noodzakelijk is voor de voortplanting van gewassen. 
Bijen- en andere insecten lok-kastje
Veel planten geuren in de ochtend op hun best, als het buiten nog koel is. Daar horen rozen ook bij. Je kunt er de hele dag je neus in steken en 'lekker!' roepen, maar in de vroege ochtend geuren ze het sterkst.
We maken een lijst van wie wanneer geurt.

Dagbloeiers!
Van mei tot augustus is lavendel (Lavandula stoechas) een eersteklas geurbrenger. Er zijn meerdere soorten, meestal paars, maar ook in roze en wit. Ze staan graag vol in de zon en willen in maart gesnoeid worden; niet in het oude hout knippen! In augustus alleen de uitgebloeide bloemen, met steel, verwijderen. Lavendel is ook geschikt voor lage haagjes, bijvoorbeeld in de moestuin. Dan ben je zéker verzekerd van bestuivers voor de moestuinplanten.
Lavendel is goed te combineren met rozen. Rosa ‘Zéphirine Drouhin’ kun je kweken als struik, met een hoogte van tweeënhalve meter, maar is ook geschikt als klimplant en haalt dan een hoogte van vier meter. De roze bloemen verspreiden een zoete geur en trekken daarmee ook overdag bestuivers aan.
Voor een optimaal resultaat kun je het best oranje en gele rozen aanplanten. Mocht dat echt niet passen in je kleurenschema dan kan er uitgeweken worden naar andere aantrekkelijke geurplanten. In de maanden april en mei bloeit de ‘gewone’ sering, Syringa vulgaris, in wit, blauw of paars. Syringa meyeri ‘Palibin’, een meter hoog, bloeit in juni en juli. Voor een zomer lang seringengeur moet je bij de twee meter hoge Syringa microphylla ‘Superba’ zijn: die bloeit van mei tot oktober. Dáár kun je bij de insecten mee aankomen!

Rode bessen van de kamperfoelie

Kamperfoelie, Lonicera, bloeit desnoods in de schaduw, maar halfschaduw heeft de voorkeur. De bloemen verspreiden een heerlijke geur. Als je ze hun gang laat gaan wordt het wel een warboel. Snoeien in maart is aan te bevelen. Bloeit in juni en juli.

Oenothera, teunisbloem
Nacht- dan wel laatbloeiers!
De tabaksplant, Nicotiana, verspreidt 's avonds haar geur: voor de nachtvlinders. De avondkoekoeksbloem, Silene latifolia, wordt zelfs uitsluitend bestoven door nachtvlinders.
Van de teunisbloem, Oenothera, noteerde ik bij een foto: ‘De laatste bloemen in de teunisbloem, waar we deze zomer om elf uur ’s avonds één voor één de bloemen zagen opengaan. En dan die geur!’ De teunisbloem bloeit van juni tot oktober, speciaal voor nachtvlinders. En elke dag met verse bloemen! Jasmijn, Jasminum, heeft een bijnaam: koningin van de nacht. Een en al geur! Bijzonder sterk geurt damastbloem, Hesperis matronalis. Niet alleen ’s nachts trouwens, óók overdag.
Iedereen een geurige zomer gewenst: dag én nacht!

Juni 2017

TUINKALENDER JUNI

TUINKALENDER


Knalrode papavers: ook mooi!
 Zaai nú bijenvoer: Phacelia tanacetifolia. Eenjarige groenbemester, paarsblauw, snelgroeiend, onkruid-onderdrukkend, vlinderplant én gemakkelijk! Nou ja zeg.

 Geef potplanten dagelijks water, met eenmaal per week vloeibare mest.

 Planten in de volle grond kunnen wel even zonder; breng ze niet op andere ideeën met dagelijkse gietbeurten.
Op een mooie voorjaarsdag ...

 Wél dagelijks op slakkenjacht! Onder gebladerte kun je complete nestjes slakken aantreffen: veel vliegen in één klap.


 Zaai wortelen, radijs, bieten, courgette, broccoli, rucola, witlof, spitskool of spruitjes: kan nog net allemaal!


Mme. Alfred Carrière moet qua
blad nog even bijkomen
 Of ga eens langs bij de Menkemaborg in Middelstum: daar verkopen ze kant-en-klare groenteplantjes. En je ziet er prachtige voorbeeld(moes)tuinen!


 Geen rozen in je tuin? Dan wordt het hoog tijd: plant een geurende roos, zoals bijvoorbeeld ‘Duftwolke’, ‘Fragrant Delight’ of een geurende klimroos: ‘Zéphirine Drouhin’, ‘Maigold’.


Vogelbad in het groen
 Na 21 juni, de langste dag, is het echt tijd om de hagen te snoeien.


 Verwijder op een regelmatig rondje door de tuin alle uitgebloeide bloemen - zéker als je geen zaailingen wilt.


 Zorg voor een fijne zitplek in de schaduw waar je onverbrand van je tuin kunt genieten.

 Vogelbadjes zouden verplicht moeten zijn: voor het plezier van de vogels en dat van jezelf, als een troepje mussen er een frisse duik komt nemen, of die ene merel.


Juni 2017

TUINFOTO'S MEI 2017

TUINFOTO’S


Ra ra, wie ben jij? Zoeken we nog op ...
Gevonden: Tanyptera atrata, Houtlangpootmug!

Twee jonge koolmezen, zich nog niet bewust
van de krenten in ons jonge krentenboompje

Hoe zal deze fraaie rups eindigen:
in een vogelbekje of als een mooie
vlinder?!

Alliums, altijd mooi, decennia-lang

Geranium Philippe Vapelle: elk jaar ietsje meer

Nectaroscordum, Bulgaarse ui, barst uit zijn velletje

Papaver orientale, práchtig!



Mijn ooit zelfgegoten cementen
vogeldrinkschaal, omlijst door
een buxushaagje

In dit minivijvertje huizen twee kikkertjes en ook
nog een stuk of wat salamandertjes

Hoofdkleur groen, 'bij'kleuren vooral paars en roze

Doorkijkje tussen de Acers platanus brillantissimum

vrijdag 12 mei 2017

NIEUWE ARTIKELEN


NIEUWE ARTIKELEN VERSCHIJNEN OP
9 JUNI 2017


HOLBEWONER

In míjn tuin ...

… leggen óók alle vogeltjes hun ei in mei. En daar is dan soms een lange periode van voorbereiding aan vooraf gegaan. Op 9 maart noteerde ik op mijn kalender: ‘een winterkoninkje begint aan een nestje in de klimop, voor op het terras’. Dat is niet voor het eerst, maar altijd leuk, zo vlak voor je neus.
Op 11 maart is het mooi weer en besluiten we buiten te eten, zij het na enige aarzeling, omdat we de winterkoning niet van zijn werkzaamheden willen afhouden. We hebben hem trouwens al twee dagen niet meer gezien. Maar dat zegt niks, want ik zit natuurlijk niet de héle dag naar buiten te koekeloeren.


Troglodytes troglodytes,
holbewoner welles/nietes!
De Latijnse naam voor dit minivogeltje van 9,5 cm is Troglodytes troglodytes. Dat betekent ‘holbewoner’. En dat dan twee keer: beetje overdreven voor zo’n ieniemienie-vogeltje.
Pas op 20 maart meldt mijn kalender, waarop ik ons hele leven bijhoud, behalve ‘regen, regen, regen’ ook: ‘het winterkoninkje bouwt dapper voort aan zijn nest. De aardbeienpot op de hoge standaard is zijn tussenstop’. Toch schiet het niet erg op. Ik durf er ook niet van heel dichtbij naar te kijken, buiten in de klimop, want dat zou onze holbewoner wel eens kunnen afschrikken. Gelukkig zijn wij thuis behalve van volgekrabbelde kalenders ook voorzien van naslagwerken; ik heb dan ook twéé boeken van Richard Burton in de kast staan. Zijn boek ‘Vogels over de vloer’ uit 1991 laat een foto zien van een ‘met veren gevoerd bolletje van mos en gras dat vaak gevonden wordt in een holte in een muur of schuurtje’. Het tweede boek, ‘Mijn Vogeltuin’, uit 1998, noemt ook wallen en bomen en zelfs open nestkasten als onderkomen voor het holbewonertje. De winterkoning neemt het dus kennelijk niet zo nauw met zijn verblijfplaats. In dit laatste boek wordt hij overigens aangemerkt als ‘zeldzame bezoeker’. Dat valt hier reuze mee. Want dat we hem niet dagelijks zien kan ook te maken hebben met drukke bezigheden elders. Net als zijn soortgenoten zal ook dit koninkje geen genoegen nemen met slechts één armzalig paleisje: hij bouwt meerdere nestjes. Omdat hij ook een beetje huichelachtig is, jawel. Hij bezingt zijn nestje uit volle borst om een vrouwtje te lokken en is dat eenmaal gelukt, dan zal hij, bij voldoende voedselaanbod, dat wel, in de omgeving nog meer vrouwtjes naar andere nestjes proberen te lokken! We moeten het hem maar niet kwalijk nemen: strenge winters maken veel slachtoffertjes onder zijn soortgenootjes.
Ik gun hem zijn nestjes, deze holbewoner, in mijn tuin, in mei!